Burn-out? Daar heb ik geen tijd voor!

17 Oktober, 2012 11:56

Bij het afronden van de update van onze internetmodule ‘Stress Surveillance’, kwam ik bovenstaande tweet tegen. ‘Burn-out? Daar heb ik geen tijd voor! Deze uitdrukking, gepubliceerd door de site van OmDenken, drukt naar mijn idee de vinger op de zere plek als het gaat om arbeid gerelateerde spanning oftewel werkdruk! We zijn dus druk. Té druk? Wie zal het zeggen? Feit is wel dat er vaak gevraagd wordt om een steeds hogere en betere inzet van de werknemer waardoor simpelweg de druk verhoogd wordt en de ruimte om even uit te blussen beperkt is.

Laten we allereerst het begrip ‘burn-out’ onder de loep nemen. Zoals Wikipedia het omschrijft:


Burn-out
 is eenpsychologische term voor het gevoel opgebrand te zijn, geen energie of motivatie meer vinden voor de bezigheden op het werk. Burn-out bestaat in haar opvatting uit drie, min of meer samenhangende verschijnselen: uitputting (een gevoel van extreme vermoeidheid), cynisme (afstand hebben van het werk, dan wel de mensen met wie men werkt), en verminderde persoonlijke bekwaamheid (het gevoel dat men minder goed presteert dan in het verleden het geval was, ook wel verminderd werk gerelateerd zelfvertrouwen).

Het begrip burn-out blijkt nogal wat in te houden. Bestaande uit de drie bovenstaande verschijnselen zouden we deze gebieden nog onder kunnen verdelen in zo’n 50 symptomen die voor kunnen komen tijdens een burn-out. Burn-out blijkt dus voornamelijk een containerbegrip wat een veelheid aan klachten en symptomen vertegenwoordigt. Hierin lijkt ook wel een belangrijk onderdeel te zitten voor de ontwikkeling van een burn-out. Het zijn klachten die in eerste instantie lijken op iets anders,  zoals oververmoeidheid (‘ik moet gewoon wat eerder naar bed gaan en bijslapen’), cynisme (‘ach ja, mijn baas is ook zo naar andere collega’s, die valt toch niet meer te veranderen’ ), twijfelen aan eigen kunnen (‘misschien moet ik gewoon op zoek naar een baan die minder van mij vergt’). Wellicht herkenbare gedachten die niet zo één, twee, drie een burn-out hoeven te betekenen. En daar zit hem vaak de crux, niet de afzonderlijke klachten veroorzaken een burn-out, maar de opeenstapeling van een verscheidenheid aan deze klachten.

Hierin schuilt vrijwel direct het gevaar van doorgaan (wat overigens in het begin vaak gewaardeerd en geaccepteerd wordt van collega’s en baas) en te laat ingrijpen. Waar het dus eigenlijk op neer komt is dat we té druk zijn om kritisch naar onszelf te kijken én in te grijpen wanneer we merken dat we niet voor 100% kunnen functioneren. Een belangrijk aspect in de ontwikkeling van een burn-out is de evaluatie hiervan door de omgeving. Wordt burn-out soms nog weleens beoordeeld door de omgeving als zwak, aanstellerij of profiteren van de baas, dan zal iemand niet snel geneigd zijn aan de bel te trekken. Terwijl het van belang is om dingen anders te gaan doen, juist om langdurige uitval te voorkomen. Ik zeg bewust: anders doen en niet alleen maar minder gaan doen. Als een burn-out dreigt doordat je werkelijk niet in staat bent om aan de eisen te voldoen, zal minder werk gaan doen je niet helpen en geeft je het gevoel dat je nòg minder voldoet aan de eisen. Bovendien zijn de eisen vaak anders dan je zelf denkt en helpt het je om met een andere blik de dingen te bekijken.

Wellicht zijn een aantal symptomen voor een bepaalde tijd wel vol te houden en houdt de hoop op verbetering veel mensen staande. Veelal komen mensen pas in actie wanneer de emmer al over is gelopen en ze niet meer om hulp of begeleiding  heen kunnen. Dat hoeft natuurlijk niet; kritisch kijken naar jezelf is eigenlijk altijd goed. En eens in de zoveel tijd hoort daar dan de vraag bij of je niet bezig bent om het jezelf te zwaar te maken.

Is stress en spanning voor jou, al langere tijd, eerder norm dan uitzondering? Dan is het tijd voor actie; door je gewoontes te veranderen of je manier van doen. Waar moet je beginnen? Hoe pak je dit aan? Een (online) therapie is een optie om een kritisch te kijken naar jezelf en waar mogelijke veranderingen doorgevoerd kunnen worden. Maar vergeet ook niet je omgeving, omdat ook deze van invloed is op jouw manier van doen.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft 10% van de Nederlandse beroepsbevolking last van burn-out-verschijnselen. Wij zien dit ook duidelijk terug bij de deelnemers van onze online training Stress Surveillance. Stel jezelf nu eens de vraag of je weleens gedacht hebt: “Dat overkomt mij niet”? Ja? Misschien is dan goed om te kijken naar belangrijke veranderingen, voordat langdurige uitval onvermijdelijk wordt.

< De 50-plusser op de arbeidsmarkt. Hoe staat het er anno 2018 voor? Zelfvertrouwen kun je oefenen >